Home » Έθνος και χώρος: Προσεγγίσεις στην ιστορική γεωγραφία της σύγχρονης Ευρώπης by Γιώργος Κρητικός
Έθνος και χώρος: Προσεγγίσεις στην ιστορική γεωγραφία της σύγχρονης Ευρώπης Γιώργος Κρητικός

Έθνος και χώρος: Προσεγγίσεις στην ιστορική γεωγραφία της σύγχρονης Ευρώπης

Γιώργος Κρητικός

Published 2008
ISBN :
439 pages
Enter the sum

 About the Book 

Η παρούσα μελέτη εντάσσεται στο πλαίσιο της ιστορικής και πολιτισμικής γεωγραφίας και ερευνά τις σχολές σκέψεις που αφορούν το έθνος και το χώρο στην Ευρώπη. Οι σύγχρονοι αναλυτές θεωρούν ότι στον σημερινό παγκοσμιοποιημένο χώρο, το έθνος, ωςMoreΗ παρούσα μελέτη εντάσσεται στο πλαίσιο της ιστορικής και πολιτισμικής γεωγραφίας και ερευνά τις σχολές σκέψεις που αφορούν το έθνος και το χώρο στην Ευρώπη. Οι σύγχρονοι αναλυτές θεωρούν ότι στον σημερινό παγκοσμιοποιημένο χώρο, το έθνος, ως θεσμικός και, κυρίως, ως χωρικός προσδιορισμός, κλονίζεται συθέμελα. Εθνικισμοί όμως συνεχίζουν να εγείρονται, μειονότητες ή μετανάστες να αποκλείονται, ενώ το έθνος εξακολουθεί να αποτελεί σημείο συλλογικής ή ατομικής αναφοράς ανθρώπων οι οποίοι όχι μόνο ετεροπροσδιορίζονται ή ταυτίζονται με αυτό, αλλά είναι έτοιμοι να συγκρουστούν, να πολεμήσουν ή ακόμα και να θυσιάσουν τη ζωή τους στο όνομά του.Ο συγγραφέας αναλύει συγκριτικά τις ποικίλες νοηματοδοτήσεις ή τους συμβολισμούς της έννοιας του έθνους μέσα από διάφορα χαρακτηριστικά ή διαδικασίες συγκρότησης ταυτοτήτων (θρησκεία, γλώσσα και εκπαιδευτικό σύστημα, μυθοπλασία, αποκλεισμός των «Άλλων», κ.ά.). Επίσης, μελετά τις ποικίλες χωρικές εκφάνσεις της δημιουργίας, του ελέγχου, της κατάκτησης και της περιχαράκωσης του εθνικού χώρου μέσω της χαρτογράφησης και της συνοριακής οριοθέτησής του, της ιμπεριαλιστικής επέκτασης και των μεταναστευτικών ροών από και προς αυτόν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δυναμική της απεικόνισης του εθνικού χώρου ως τοπίου μέσα από ποικίλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης, όπως η ζωγραφική και η μουσική, μέσα από τη βιωματική εμπειρία πολέμων, ταξιδιών, ή ακόμα και μέσα από την ανέγερση μνημείων και τύμβων που αφιερώνονται στη μνήμη ενός λαού ο οποίος «θυσιάστηκε» ή εξοντώθηκε γιατί ήταν «διαφορετικός».ΠεριεχόμεναΕΙΣΑΓΩΓΗΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ1.1 Ιστορική γεωγραφία1.2 Σχολές σκέψης για το έθνος και τον εθνικισμόΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ2.1 Η εποχή του ιμπεριαλισμού: ένας νεολογισμός με διαχρονική σημασία2.2 Ιμπεριαλισμός και ανταγωνισμοί μεταξύ των εθνών της Ευρώπης (1870 - 1914)2.3 Ο κοινωνικός δαρβινισμός και ο εξελικτισμός ως στηρίγματα του ιμπεριαλισμού2.4 Η φιλελεύθερη αμφισβήτηση του ιμπεριαλισμού2.5 Η μαρξιστική αμφισβήτηση του ιμπεριαλισμού και η αντίληψη περί εθνών2.6 Νεοαποικισμός και νεοϊμπεριαλισμός των εθνών μετά τον Β Παγκόσμιο πόλεμοΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ΧΑΡΤΗΣ ΚΑΙ ΕΘΝΟΣ3.1 Χαρτογραφία και άσκηση ελέγχου στο χώρο3.2 Ιστορική χαρτογραφία πριν από τη δημιουργία εθνών-κρατών3.3 Χάρτες και επικύρωση ισχύος των εθνών-κρατών3.4 Σύνορα και χρώματα για τη χαρτογράφηση και τον έλεγχο του χώρουΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ΤΟΠΙΟ ΚΑΙ ΕΘΝΟΣ4.1 Τοπίο στην πολιτισμική γεωγραφία4.2 Εθνικό τοπίο και ζωγραφική-4.3 Τα ηχοτοπία ως σύμβολα στην πολιτισμική γεωγραφία4.4 Εθνικά τοπία και εθνικές σχολές στην κλασική μουσική4.5 Τοπία του αρχαίου παρελθόντος και εθνοτοπία4.6 Φυσικά τοπία ως εθνοτοπία4.7 Τοπία πόνου και μνημεία θανάτουΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ5.1 Θρησκεία και έθνος5.1.1 Πολιτικοποίηση της θρησκείας και κατακερματισμός της καθολικής Ευρώπης5.1.2 Ο ρόλος της Εκκλησίας στη διαμόρφωση του πολιτικού χώρου στη μεσοπολεμική και μεταπολεμική Ευρώπη5.1.3 Πολιτικοποίηση της θρησκείας και κατακερματισμός της ορθόδοξης Ευρώπης5.1.4 Ο ρόλος της θρησκείας στον χωρικό αποκλεισμό και τις διώξεις του ετερόδοξου Άλλου5.2 Έθνος, εκπαίδευση και γλώσσα5.2.1 Γλώσσα και δημιουργία εθνικής ταυτότητας5.2.2 Η γλώσσα ως μέσο ενοποίησης των πολιτισμικών περιφερειών5.2.3 Η συγκρότηση του έθνους-κράτους μέσω της επέκτασης του σχολικού δικτύου5.2.4 Η κατασκευή εθνικών ταυτοτήτων στη γεωγραφία της σχολικής τάξης5.3 Μύθος5.3.1 Εθνικός χώρος και μύθος5.3.2 Εθνικοί μύθοι και ιστορική αλήθεια5.3.3 Μεγαλοιδεατικός μύθος και βαλκανικός χώροςΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ6.1 Παράμετροι μεταναστευτικών ροών6.2 Πρόσφυγες και μετανάστες6.3 Πολυπολιτισμικότητα και έθνος στη μετανάστευσηΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ7.1 Παγκοσμιοποίηση και αμφισβήτηση του εθνικού χώρου7.2 Η πρόκληση για τα έθνη-κράτηΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΠΑΡΑΡΤΗΜΑΧάρτεςΕθνολογία [DDC: 305.8]